Open wagen met remhuis

Open goederenwagens, zoals de NS 59221, zijn in de eerste helft van de 20e eeuw in duizenden exemplaren gebouwd om de groeiende hoeveelheid steenkool te vervoeren. Die was nodig om de leefomstandigheden voor de sterk toenemende bevolking te verbeteren en daardoor welvaart mogelijk te maken.

Twee-assige 20-tons open goederenwagen van het type GTM zijn in 1929 voor de Nederlandsche Spoorwegen gebouwd door ‘Westwaggon’ in Köln (D). Tussen 1912 en 1930 zijn vele duizenden van deze open wagens gebouwd, vooral om aan de groeiende vraag naar steenkool te voldoen. Die moest vervoerd worden van de Limburgse mijnen naar de afnemers in heel Nederland; huishoudens en bedrijven. Scharnierende kopschotten maakten het mogelijk om de inhoud in een schip te storten. Hiertoe gebruikte men bij havens een zogenaamde ‘kolentip’, die de wagen in de lengterichting kon kiepen.

Deze wagens hadden houten bakken; in de jaren 1930 kwamen stalen wagens in zwang. De vraag naar steenkool als brandstof verminderde vanaf de jaren ’60 door de opkomst van aardolie en (vooral in Nederland) aardgas. Daardoor verdween deze beeldbepalende vorm van kolenvervoer en werden vanaf de jaren 1960 allereerst de houten wagens gesloopt. Het steenkoolvervoer is overigens niet geheel beëindigd. Steenkool wordt nog steeds gebruik in onder andere elektriciteitscentrales en hoogovens.