IJsboeier MBV (akkerschuit/ijsbreker)
A
Kerninformatie
- Sector
- vaartuigen (water)
- Type
- overig varend Eikenhouten vaartuig
- Functie of soort gebruik
- In de winter is de schuit gebruikt als ijsbreker om het ijs in de sloten te breken. Er werd een vaargeul gemaakt in de sloot om de tuinders de gelegenheid te bieden om met hun tuinbouwproducten toch naar de veiling te kunnen gaan. In de zomer is de schuit gebruikt om producten naar de veiling te brengen, hoewel dit erg lastig was, omdat de schuit zo diep is. Lange touwen werden aan de ijzeren ringen aan de voorkant van de ijsbreker vastgemaakt. Een aantal mannen trokken de schuit van de kant op het ijs. De touwen waren erg lang, omdat door het gewicht van de schuit het ijs al kon breken. De mannen moesten dus op flinke afstand van de schuit staan. Ook stonden er een aantal mannen in de schuit. Dat was meer gewicht, dus extra kans op breken van het ijs. Hoe dikker het ijs hoe meer mensen er werden ingezet bij deze klus. Door hun gewicht van links naar rechts te verplaatsen en door het steeds verder trekken van de schuit op het ijs werd het ijs gebroken. Vaak was dat alleen niet genoeg en werden er ook ijsbijlen en zagen ingezet. Het schommelen van de schuit werd boeieren genoemd. Er ontstond nogal eens grote pret als er iemand (en dat was vaak de laatste man die voor de ijsbreker uit aan het touw trok) bij het oversteken van een zijsloot door het ijs zakte. Deze liep namelijk het dichts bij de ijsbreker. Het touw was daarom erg lang, soms wel 50 meter. Gebruikt door de tuinbouwvereniging uit Noord-Scharwoude. De schuit is gemaakt van hout wat erop aanduidt dat de schuit voor de 1ste wereldoorlog is, na 1920 werden bijna alle schuiten gemaakt van ijzer. Houten ijsbreker gingen namelijk sneller lek, aangezien deze schuurde met het ijs. · Techniek (Soort en type motor): geen motor aanwezig. · Bouwwijze: Houten, zwart geteerde ijsbreker met stukjes schelp bestrooi. De schuit is bekleed met gegalvaniseerd plaatijzer 1 mm dik. Een huidgang op spanten, boeisel met zetboord, vlakspanvervinding met houten pennen en gedeuteld. Voor en achterplecht. Op e voorplecht staat "Voorwaarts"
- Bouwjaar
- 1905
- Fabrikant/Producent/Werf
- onbekend
- Bron
- NRME
Aanvullende informatie
Bijzonder type Langedijker akkerschuit
Geschiedenis
Korte verhalende objectbeschrijving: Als de sloten in de winter waren dichtgevroren raakte was het zaak de vaargeul zo lang mogelijk op te houden, om varende het land te bereiken, waarop nog producten stonden. Denk aan boerenkool en spruitjes. Typische winterkost. Tuinders hadden nooit zelf een IJsboeier maar lieten er gezamenlijk een bouwen. De ijsboeier werd met grote snelheid voortgetrokken (gejaagd) door de mannen die in de schuit stonden en zo hard mogelijk trokken, waarbij de schuit op het ijs schoof en daardoor het ijs brak. De mannen die achter in de schuit stonden lieten de schuit hevig zijdelinks schommelen waardoor het effect nog versterkt werd. Vandaar dat bijzonder hoge boeisel. Als de vaargeul weer open was gewerkt, kon men weer varen met de gewone akkerschuiten. De tragellijn zat vast aan een anker dat verderop in het ijs was vastgezet.
Cultuurhistorische waarde
Materiaal
Handmatig voortbewogen, schommelend getrokken, jagen vanuit het vaartuig zelf.
Ontwerper(s)
onbekend
