Glazen brik

De glazen brik of kerkbrik was op het platteland een veelvoorkomend rijtuig, dat nog tot ver in de 20e eeuw gebruikt werd voor particulier personenvervoer. Toen het rond de eeuwwisseling van 1900 de Nederlandse boerenstand voor de wind ging, werden massaal nieuwe brikken besteld, die soms tot na de Tweede Wereldoorlog in gebruik bleven.

Rijtuigen bleven in gebruik tot ver in de 20e eeuw, omdat de Industriële Revolutie niet direct tot massale mechanisering van al het vervoer leidde. Op het platteland bleef bijvoorbeeld het paard nog lang aanwezig; in het landbouwbedrijf zélf, in het vervoer van de producten, maar ook in het personenverkeer.

En veelvoorkomend rijtuig op het platteland was de ‘brik’, voortkomend uit de Engelse ‘break’, waarop in Nederlandse naar hartenlust gevarieerd werd. Al naar gelang de welstand van de bezitter werd het rijtuig meer of minder rijkelijk uitgevoerd en versierd; er bestond verschil tussen de ‘herenbrik’ en de ‘boerenbrik’. De eerste werd onder andere door de adel gebruikt als sport- of menrijtuig, de tweede was er voor meer algemeen personenvervoer.

Rond de eeuwwisseling van 1900 maakte de boerenbrik nog een belangrijke ontwikkeling door. Na de landbouwcrisis in het laatste kwart van de 19e eeuw ging het de Nederlandse boerenstand weer voor de wind. Economische groei, bevolkingsgroei en verstedelijking (meer monden te voeden!) brachten geld in het laatje. De reeds bestaande auto was rond deze tijd nog vooral een ‘avonturenmachine’ en op het platteland geen optie; er werden massaal nieuwe brikken besteld. ‘Glazenbrik’ genoemd, vanwege de grote ruiten of ‘kerkbrik’ naar het gebruik voor de zondagse kerkgang. Welgestelde agrariërs lieten zich graag uitgebreid en voor iedereen zichtbaar naar de kerk rijden; ook op het platteland was het belangrijk van je status en rijkdom te getuigen.