Motorbeurtschip 'Voorwaarts' I

Historische context: de beurtvaart De beurtvaart is in ons land eeuwenlang een bekend en veelvoorkomend verschijnsel geweest. Vanaf de 16e eeuw wordt in Nederland (via open water, maar ook via speciaal daartoe aangelegde trekvaarten) een immer uitdijend net van beurtdiensten voor reizigers- en goederenvervoer (stukgoed) onderhouden. Die beurtdiensten worden door de overheid gestimuleerd, maar ook streng gereguleerd. Concurrentie: passagiers In de 19e en 20e eeuw sneuvelen veel passagiersdiensten in de concurrentiestrijd met trein en tram en -later- de auto. De vrachtvaarders houden het langer vol. Zij investeren eind 19e en begin 20e eeuw al snel in stoom- en motorschepen, omdat regelmaat in de beurtvaart nu eenmaal uitermate belangrijk is. En regelmaat is met een zeilschip moeilijker te garanderen. Concurrentie: vracht In de jaren 1930 krijgt echter ook het vrachtvervoer per beurtschip te maken met hevige concurrentie van de vrachtauto. Veel schippers reageren hierop door zélf vrachtwagens aan te schaffen. Een tijd lang werken veel transportbedrijven zo met schepen én met auto's. Maar in de jaren 1950 komen er steeds betere vrachtwagens en wordt het wegennet uitgebreid en verbeterd. Zo komt er gaandeweg een einde aan de beurtvaart en in de jaren 1970 houden de laatste beurtschippers het voor gezien. De firma Karssemeijer De firma Karssemeijer is één van de vele ondernemingen die vanuit Amsterdam diverse beurtvaartdiensten onderhoudt. Eind 19e eeuw neemt Karssemeijer de Naardense firma Honig over en wordt de zetel van het bedrijf naar de Nieuwe Haven in Naarden verplaatst. Totdat in 1906 de Voorwaarts I in gebruik wordt genomen, vaart men met zeilschepen. Er wordt vooral gevaren op Amsterdam en de Zaanstreek. Na de Tweede Wereldoorlog schakelt het bedrijf over op vrachtwagens. In de jaren 1960 wordt Karssemeijer overgenomen door het eveneens Naardense transportbedrijf Bremken & De Vringer. Het type: motorbeurtschip In principe is een motorbeurtschip elk schip dat aangedreven door een verbrandingsmotor wordt gebruikt voor de beurtvaart. Snel na de ontwikkeling van de voor de binnenvaart geschikte petroleum- en gloeikopmotoren komen de eerste motorbeurtschepen in de vaart en ontwikkelt zich een type met min of meer dezelfde kenmerken: een ondiep schip met weinig zeeg, een scherpe kop met een steile stafsteven en een geveegd achterschip met een naar binnenvallend hek. Een mast met hijstuig behoort tot de standaarduitrusting. Die eerste schepen hebben lang niet altijd een roef; dat wordt pas in de jaren 1920 gebruikelijk als de luxemotor gemeengoed wordt. Het object: motorbeurtschip Voorwaarts I De Voorwaarts wordt in 1906 gebouwd voor beurtvaarder Dirk Karssemeijer op de werf De Dageraad te Woubrugge en voorzien van een Rennes petroleummotor. Het schip wordt onder meer gebruikt voor de beurtvaart tussen Bussum / Naarden en de Zaanstreek en vervoert meel van Wessanen in Wormerveer voor de bakkerij Paul C. Kaiser-Das in Naarden en producten van Verkade en Albert Heijn in Zaandam voor winkels in Naarden en Bussum. Het object als erfgoed Nadat het schip in de jaren 1960 is stilgelegd, wordt het in 1973 door de weduwen van de gebroeders Karssemeijer verkocht in 1982 voor "1 gulden" aan Museum "Prins Hendrik" na een naamsverandering in 1988 overgedragen aan "Maritiem Buitenmuseum" wat op zijn beurt in 2002 "Het Havenmuseum" werd. En nu dus het Maritiem Museum Rotterdam.