Streekbus (Interliner)

Culturele biografie ► Historische context Sneldiensten waren in het openbaar vervoer reeds lang een bekend verschijnsel, al ging de uitvoering doorgaans niet verder dan het overslaan van wat meer of minder haltes. In 1986 gingen de aspiraties bij de BBA wat verder. De treinverbinding Breda - Utrecht maakt een flinke omweg via Tilburg en Den Bosch terwijl een rechtstreekse autosnelweg aanwezig is waar heel goed een snelbus op zou kunnen rijden. Deze moest een treinachtig karakter krijgen en kreeg daarom de naam 'Sneltreinbus'. Dit concept voldeed goed en werd de voorloper van de Interliner, een type busdienst dat de hiaten in het spoorwegnet opvulde en qua comfort en uitstraling tussen bus en trein in lag. In 1994 lanceerde Verenigd Streekvervoer Nederland (VSN) het interlinerconcept: snelle, hoogwaardige busdiensten die tamelijk belangrijke plaatsen met elkaar verbinden. Meestal hetzij omdat een plaats geen treinverbinding had, hetzij omdat de relatie per trein een belangrijke omweg maakt. De Zuidooster Autobusdiensten exploiteerden buslijnen in Noord-Limburg, Oost-Brabant en de westelijke Betuwe. Op 1 januari 1995 fuseerde de Zuidooster met Verenigd Streekvervoer Limburg tot Hermes Openbaar Vervoer. Het Interlinerconcept heeft niet lang stand gehouden als algemeen eenheidsprodukt. Enerzijds door de wat tegenvallende resultaten, anderzijds door de grote organisatorische veranderingen in het openbaar vervoer. Er kwamen nieuwe bedrijven die vaak eigen concepten ontwikkelden met een eigen vormgeving. ► Type De Zuidooster 4888 is technisch een DAF - Den Oudsten Alliance, maar presenteert zich heel anders, veel luxer, aan het publiek. Vóór de uitstapdeur is de bus voorzien van enkele stoelen links en rechts, achter de uitstapdeur bevonden zich aan de linker zijde eveneens enkele stoelen, maar aan de rechterzijde dubbele banken. Zoals alle Interliners had de bus een blauw/groene kleur en werd ook wel vanwege de snelheid en de kleur de "Groene Streep" genoemd. ► Object De benodigde bussen werden eind 1994 geleverd, zoals gebruikelijk bij Interliner bussen zonder opschriften van het beherende bedrijf, maar met de opschriften van de houder van het concept, Verenigd Streekvervoer Nederland. De Hermes 4888 deed aanvankelijk dienst op de lijn Nijmegen - Eindhoven, later ook op andere lijnen. In 2004 werd het Interliner-groen vervangen door de Hermes-kleuren en in 2007 werd de bus verkocht aan een handel in tweedehands bussen, waar hij tot 2010 verbleef. ► Object als erfgoed In 2010 werd de bus door de SVA verworven. Een 'gewone' Alliance was er al, de Hermes 4888 werd speciaal verworven ter representatie van het Interlinerconcept. Representatiewaarde ► Schakelwaarde De Hermes 4888 heeft een grote vervoerskundige schakelwaarde omdat hij de introductie van een hoogwaardig type bus en busverbinding representeert. ► IJkwaarde Het object heeft geen ijkwaarde omdat er geen bussen zijn waarvan de waarde aan de Hermes 4888 kan worden afgemeten. ► Symboolwaarde Het object is niet verbonden aan en bepaalde persoon of gebeurtenis en heeft daardoor geen symboolwaarde. Het Interlinerconcept heeft niet een zodanig hoge vlucht genomen dat dit als een zeer bijzondere ontwikkeling kan worden gezien, waarvan de Hermes 4888 dan het symbool zou zijn. Zeldzaamheid Voor zo ver bekend is de Hermes 4888 de enige overgebleven Interliner bus, hij is dus zowel zeldzaam als fysieke bus als wel als vertegenwoordiger van een concept. Staat van het object De Hermes 4888 is presentabel maar vanwege problemen met de versnellingsbak niet rijvaardig. De bus bevindt zich in Hermes-kleuren, maar het is de bedoeling hem weer in Interliner kleuren terug te brengen (stand 2011). Ensemblewaarde Niet van toepassing. Presentatiepotentieel Het presentatiepotentieel is, als luxe lijnbus, hoog. De bijzondere kleurstelling draagt daar toe bij. Hij kan het verhaal van de luxe busdiensten onderbouwen die als aanvulling op het spoorwegnet bedoeld waren. En ook zo functioneerden. Cultuurhistorische waarde De cultuurhistorische waarde van de Hermes 4888 is groot. Hij representeert een tijd waarin samenwerking in het openbaar vervoer voorop stond en men gezamenlijk naar een zo goed mogelijk product streefde. De Interliner ging een kwalitatief hoogwaardige taak vervullen in relaties waarin de trein niet of slechts gebrekkig voorzag. Dit was een belangrijke stap in de wereld van het openbaar vervoer. De gedachte van de kwalitatief hoogwaardige busverbindingen bestaat nog steeds, maar niet meer onder één noemer en uitvoering als Interliner. De waardering van de bus is gekoppeld aan de potentie hem weer in Interliner kleuren terug te brengen.

Kerninformatie

Sector: wegvoertuigen
Type: Dieselbus Autobussen
Functie of soort gebruik: Personenvervoer (streekvervoer)
Techniek voortbeweging: Motor: 6-cylinder dieselmotor Versnellingsbak: volautomatisch Remsysteem: luchtdruk Capaciteit: 37 zitplaatsen
Periode gebruik: 1994 - 2007
Bouwjaar: 1994
Fabrikant/Producent/Werf: Chassis: DAF (Eindhoven) Carrosserie: Den Oudsten (Woerden)
Merk & Model: DAF - Grote streekbus met achterin geplaatste liggende motor, enkele instapdeur voor de vooras en enkele uitstapdeur in het midden, voor de achteras. Carrosserie met hoekige en strakke vormen, met gebogen voorruit en met geplakte ruiten, volgens het toenmalige "Alliance" streekbusmodel van Den Oudsten. Zitplaatsen alle vooruitrijdend, op enkele banken (linkerzijde en rechterzijde tot de uitstapdeur) en dubbele banken (rechterzijde na de uitstapdeur) met luxe stoffen bekleding en hoofdsteunen, conform het "Interliner" model. Kleuren: oorspronkelijke Interliner-uitvoering: blauwachtig groen rondom, met Interliner-emblemen op de zijkant. Thans: wit met twee maal een gele en blauwe diagonale streep en Hermes-logo op voor- en zijkanten.
Bron: NRME

Aanvullende informatie

De introductie door Verenigd Streekvervoer Nederland (VSN) van het Interliner-concept in 1994 was een belangrijke ontwikkeling in het interlokale busvervoer in Nederland. Het ging om een nieuw "vervoersproduct": een snelle verbinding met luxe uitgevoerde bussen (en aanverwante zaken als abri's met diverse voorzieningen, etc.), die op de vervoersmarkt een plek had tussen de trein enerzijds en de "gewone" streekbus anderzijds. Op zich was de introductie van het fenomeen "sneldienst" natuurlijk niet nieuw, want al in de jaren zestig ontstonden er voor de middellange afstand dergelijke diensten, die slechts één maal per plaats stopten. Een zeer sprekend voorbeeld uit 1968 was de introductie van de toenmalige NBM-lijn 64, de sneldienst Arnhem-Rhenen-Veenendaal-Zeist-Utrecht. Het latere Interlinerconcept ligt in feite in het verlengde van dergelijke sneldiensten met echter het essentiële verschil dat er door VSN een overkoepelend (landelijk) concept inclusief marketing voor was bedacht, gebaseerd op een "luxe" uitstraling. Dit betekende ook dat aan de dochterbedrijven eisen ten aanzien van de luxe van het materieel waren voorgeschreven, waarbij maar een enkele uitzondering werd toegelaten. Kortom: de Interliner was een nieuwe poging om met een kwaliteitsproduct de reiziger meer keuzemogelijkheden te bieden en daarmee nieuwe markten te veroveren. In z'n oorspronkelijk vorm heeft de "Groene Streep" (zoals de Interliner in publicaties regelmatig werd aangeduid, als verwijzing naar de blauw/groenachtige kleur van het materieel) niet zo heel erg lang bestaan. In de eerste jaren van de 21ste eeuw werden, mede door de komst van nieuwe vervoerders en door de niet uitgekomen verwachtingen bij het oorspronkelijke concept, successievelijk alle Interliner-verbindingen voortgezet onder andere namen, of als gewone sneldienst of spitsdienst. De naam Interliner bleef overigens wel bestaan bij Connexxion, maar de bussen waren voortaan grijs. Arriva had de Q-liner, de BBA de Brabantliner, etc. Het luxe-aspect van de oorspronkelijke Interliner was er in al deze gevallen wel af, maar toch kan worden gezegd dat het concept z'n doorwerking heeft gehad en heeft geleid tot een blijvende aparte "tak van sport" bij de streekvervoerders, namelijk (middel)langeafstandslijnen die als een express service (sneller, minder haltes, etc.) worden geëxploiteerd. Ook bij streekvervoerder Zuidooster werden eind 1994 Interliner-lijnen in bedrijf genomen, waarvoor enkele series speciaal hiervoor gebouwde bussen werden aangeschaft. Daaronder een serie van vier "Alliances", met de nummers 4887-4890. De Alliance was een model dat in die jaren door Den Oudsten aan veel busbedrijven werd geleverd en dat daarmee ook sterk beeldbepalend was voor met name het streekvervoer. De in de collectie van de SVA opgenomen ex-Connexxion, ex-Midnet 2153 is daarvan een goed voorbeeld. Waren de 4887-4890 uiterlijk "gewone" Alliances in Interlinerkleuren, qua interieur weken ze sterk af. Ze waren voorzien van 37 luxe zitplaatsen, van het speciaal voor de Interliner ontworpen meubel, voorzien van stoffen bekleding en hoofdsteun. In het voorste deel van de bus bevonden zicht twee rijen enkele stoelen, terwijl in het gedeelte na de uitstapdeur een opstelling met links een rij enkele en rechts een rij dubbele banken was aangebracht. Ook de andere Interlinerkenmerken waren aanwezig, zoals speciale plafondverlichting en gordijnen. De vier Interliner Alliances deden maar heel kort dienst onder de vlag van de Zuidooster, want op 1 januari 1995 fuseerde dit bedrijf met Verenigd Streekvervoer Limburg (VSL) tot een nieuw bedrijf: Hermes Openbaar Vervoer, gevestigd in Weert. De bussen hebben dan ook nooit gereden met Zuidooster-opschriften en werden in 1995 voorzien van het Hermes-logo. De latere museumbus 4888 werd op 10 oktober 1994 afgeleverd en deed aanvankelijk dienst vanuit de vestiging Uden, waarbij hij te vinden was op lijn 410, van Nijmegen via Uden naar Eindhoven. Later werden ook de lijnen 411 en 412 (Nijmegen - Tiel respectievelijk Nijmegen - Arnhem) en 415 (Venray - Venlo - Panningen) zijn werkterrein. In mei 2004 verdween het Interliner-groen en kreeg de bus de ook nu nog aanwezige Hermes-uitvoering van wit met blauwe en gele diagonale strepen. Zo deed hij tot 2007 dienst, waarna hij samen met zijn seriegenoten werd verkocht aan een handelaar. In het najaar van 2010 werd de 4888 opgenomen in de collectie van de SVA, als vertegenwoordiger van een specifieke ontwikkeling in het Nederlandse busvervoer. Daarmee is hij ook een mooi voorbeeld van een bus waarbij niet de "technische" maar juiste de "cultuurhistorische" argumenten de doorslag geven om hem op te nemen in de collectie. Immers: er was (in de vorm van de eerdergenoemde bus 2153) al een Den Oudsten Alliance aanwezig in de SVA-verzameling. Het ligt uiteraard in de bedoeling om de bus weer terug te brengen in de oorspronkelijke Interliner-groene uitvoering.