Streekbus (noodbus)

Culturele biografie ► Historische context De tweede wereldoorlog had in Nederland vrijwel geen bus meer overgelaten. Ze waren weggevoerd, gestolen, ernstig beschadigd of eenvoudig opgereden door gebrek aan onderhoud en/of door overbelasting. De bedrijfstak 'openbaar vervoer' stond voor de noodzaak het materieelpark van de grond af aan op te bouwen. Nieuwe bussen aanschaffen was vooreerst nog onmogelijk. Het enige materieel dat beschikbaar was bestond uit gebruikte ( bijna uitsluitend geallieerde) legervoertuigen. ►Type De Bellewagen was een klein type vrachtwagen met open achterwand, dat bestemd was om als trekker voor een motorbrandspuit, als ambulance of als gereedschapswagen bij brandweermaterieel te dienen. Deze wagens werden op een uiterst simpele manier geschikt gemaakt om reizigers mee te vervoeren: een paar houten banken, een dichte achterwand met deur en een trapje aan de achterkant. Dat was het. Zij hebben praktisch in heel Nederland gereden. Daarmee is dit type kenmerkend voor de tijd direct na de oorlog. ► Object Er zijn van dit type enkele exemplaren overgebleven waarvan de Van Gog 1 het meest authentiek is. ► Object als erfgoed Het object wordt inmiddels langdurig beheerd door collectiehouder SVA. De Van Gog 1 was de allereerste SVA-museumbus. Representatiewaarde

Kerninformatie

Sector: wegvoertuigen
Type: Autobussen Benzinebus
Functie of soort gebruik: Personenvervoer (streekvervoer)
Techniek voortbeweging: Motor: 6-cylinder benzinemotor Versnellingsbak: handgeschakeld (vier versnellingen) Remsysteem: hydraulisch Capaciteit: ca. 16 zitplaatsen
Periode gebruik: 1946 - 1948
Bouwjaar: 1942
Fabrikant/Producent/Werf: Chassis: Austin (Groot-Brittannië) Carrosserie: Austin (Groot-Brittannië)
Merk & Model: 0 - Klein model normaalstuur vrachtauto (met "neus"), met eenvoudige en hoekige opbouw, zonder ramen. Ingericht als noodbus voor personenvervoer, met houten langsbanken en een deur in de achterzijde. Kleuren: donkerrode motorkap en spatborden, donkergroene opbouw en crème dak (huisstijl Van Gog).
Bron: NRME

Aanvullende informatie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was een groot deel van de Nederlandse autobussen over de oostgrens verdwenen en van de resterende exemplaren verkeerden de meeste in deplorabele staat. Om het personenvervoer over de weg weer op gang te brengen, werden na de bevrijding op grote schaal zogenoemde noodbussen ingezet. Dit waren meestal (leger)vrachtwagens, die op eenvoudige wijze werden aangepast voor personenvervoer. Een van de bekendste noodbussen waren de Austin "bellewagens". Dit waren van oorsprong Engelse brandweerwagens, die in de oorlog waren gebouwd als trekkers voor motorspuiten. Hun bijnaam kregen ze vanwege de grote, op het dak gemonteerde bel. Na de oorlog werd een groot deel van de bellewagens overcompleet en via oorlogsdumps kwamen de wagens beschikbaar voor de Nederlandse markt. Ze werden in allerlei hoedanigheden gebruikt: als brandweerwagen, als vrachtwagen en ook voor het vervoer van personen. Met simpele houten banken er in deden zij als noodbus dienst bij vele bedrijven, om na een aantal jaren het veld te ruimen bij de komst van nieuw materieel. Samen met een soortgenoot heeft deze bellewagen dienst gedaan bij de Gebroeders van Gog in Capelle aan den IJssel, het bedrijf dat het busvervoer in het gebied tussen Rotterdam en Gouda verzorgde. Tot ca. 1948 voor het vervoer van personen en daarna nog vele jaren, tot 1967 als werkwagen. Zodoende werd zijn leven gerekt en in genoemd jaar kwam hij via de Autobus Documentatie Vereniging terecht bij de toen kersverse en nog niet eens officieel opgerichte SVA. De Austin was daarmee de allereerste SVA-museumbus. Na een lange tijd te zijn opgeslagen, is dit noodbusje geheel gerestaureerd. Een andere (brandweer)bellewagen die de SVA destijds verwierf, fungeerde daarbij als onderdelenleverancier.