Streekbus (voorstadsbus)

Culturele biografie ► Historische context Maarse & Kroon was een groot en bekend autobusbedrijf dat opereerde in het gebied begrensd door Amsterdam, Utrecht, Leiden en Haarlem. Het bedrijf streefde er naar een duidelijk 'eigen gezicht' te laten zien met een moderne uitstraling. ► Type Het chassis is van het type Royal Tiger Worldmaster van Leyland en de opbouw is van Verheul. Beide merken en types waren heel gangbaar, maar de brede gegolfde aluminium baan onder de raampartij maakte de bus tot een onmiskenbare 'Maarse en Kroon' bus. ►Object De M&K 73 behoort tot een serie van 12 stuks die later nog met 8 stuks werd uitgebreid. Hij deed voornamelijk dienst in het voorstadsvervoer rond Amsterdam en Schiphol. ► Object als erfgoed In 1973 ging Maarse en Kroon op in Centraal Nederland en werd de bus 'streekgeel' geschilderd. Het eind van zijn werkzame leven kwam in 1978, hij werd museumbus en weer in M&K-uitmonstering gebracht. Representatiewaarde ► Schakelwaarde Bussen met aparte in- en uitstapdeuren bestonden al langer, maar waren in het streekvervoer nog niet algemeen gangbaar. De M&K 73 is een vertegenwoordiger van de serie die bij Maarse en Kroon de aparte uitstapdeur introduceerde. ► IJkwaarde Het object heeft geen bijzondere aspecten met betrekking tot een ijkwaarde. ► Symboolwaarde De bus staat symbool voor het eigen gezicht dat M&K als vervoerbedrijf beoogde en daarmee ook voor de streek waar het bedrijf reed. Zeldzaamheid Er zijn meer bussen van M&K bewaard gebleven, maar de M&K 73 is wel een van de meest karakteristieke exemplaren. Hij is daarmee betrekkelijk zeldzaam. Staat van het object Het object bevindt zich in rijdbare [en representatieve] staat (stand 2009). Ensemblewaarde Niet van toepassing. Presentatiepotentieel Het presentatiepotentieel van dit object is hoog als representant van een karakteristiek busbedrijf in het gebied tussen Haarlem, Amsterdam, Utrecht en Leiden. Cultuurhistorische waarde De M&K 73 is een goede representant van de bussen van het bedrijf 'Maarse en Kroon' dat een moderne uitstraling en een duidelijk eigen vormgeving nastreefde. Het bedrijf en de streek hoorden duidelijk bij elkaar. De bus verdient een waardering die hoger ligt dan het laagste niveau.

Kerninformatie

Sector: wegvoertuigen
Type: Dieselbus Autobussen
Functie of soort gebruik: Personenvervoer (streekvervoer/voorstadsvervoer)
Techniek voortbeweging: Motor: 6-cylinder ondervloer dieselmotor (150 pk) Versnellingsbak: half-automatisch (luchtbediende 4-versnellingsbak met vloeistofkoppeling) Remsysteem: luchtdruk Capaciteit: 46 zitplaatsen
Periode gebruik: 1960 - 1978
Bouwjaar: 1960
Fabrikant/Producent/Werf: Chassis: Leyland (Leyland, Groot-Brittannië) Carrosserie: Verheul (Waddinxveen)
Merk & Model: Grote streekbus met horizontale motor in het midden onder de vloer, instap voor de vooras en middenuitstap. Carrosserie volgens een toenmalig standaardmodel van Verheul, met karakteristieke geknikte voorruit. Zitplaatsen op twee rijen dubbele banken. Kleuren: crème onderzijde en blauwe raampartij en dak. Onder de raampartij een brede gegolfde aluminium baan (specifiek voor M&K). Bedrijfsnaam in gouden letters op de achterkant. Karakteristieke "V" van Verheul en Leyland-embleem op het front.
Bron: NRME

Aanvullende informatie

Reeds voor de tweede wereldoorlog had Maarse & Kroon, als één van de eerste bedrijven in Nederland, een aantal bussen van het Engelse merk Leyland in dienst genomen. Dit merk beviel goed en ook na de oorlog volgende er nog heel veel Leylands, vrijwel allemaal voorzien van een opbouw van Verheul. Special voor het zogenoemde voorstadsvervoer, dat M&K uitvoerde tussen Amsterdam, Amstelveen en Schiphol, werd in 1960 een serie van twaalf Leylands van het type RTW in dienst gesteld (later nog uitgebreid met acht stuks). RTW staat voor Royal Tiger Worldmaster, de door Leyland speciaal voor de export ontwikkelde versie van de RT (Royal Tiger). Ook voor deze voorstadswagens bouwde Verheul de carrosserie. Een bijzonderheid voor M&K daarbij was dat ze behalve van een voordeur ook van een middendeur waren voorzien. In het qua omvang alsmaar toenemende voorstadsvervoer bleken de bussen met alleen een voordeur (tot die tijd gebruikelijk bij M&K ) namelijk niet erg praktisch. Doordat zowel de in- als de uitstappers dezelfde deur moesten gebruiken, duurde het oponthoud aan de bushaltes te lang. Kenmerkend was verder de brede band van gegolfd aluminium, waardoor ze een beetje "Amerikaans" uiterlijk kregen. Dit paste in de tijdgeest en bij de moderne uitstraling die M&K als bedrijf nastreefde. Bij dit streven naar een moderne en internationale (lees Amerikaanse) uitstraling, moet men denken aan de band tussen M&K en Schiphol (zie hieronder). Jarenlang deed de 73 dienst op de lijnen naar Amstelveen en Schiphol en later was hij ook op andere delen van het M&K-net te vinden. Samen met de overige M&K-bussen ging de wagen in 1973 over naar de Centraal Nederland (CN) en in 1978 kon de SVA de bus voor 2000 gulden overnemen van dit bedrijf. Nadat de wagen een tijdje in ondermeer Pijnacker had vertoefd, waar de streekgele kleur werd vervangen door de oorspronkelijke M&K uitmonstering, kwam de bus weer op zijn oude stek terecht: in Aalsmeer. Daar houdt hij de historie levendig van het nog steeds tot de verbeelding van velen sprekende bedrijf van Maarse & Kroon. Eén van de laatste grote particuliere streekvervoerbedrijven en altijd sterk geassocieerd met het vervoer naar Schiphol en met het vooruitgangsdenken van de jaren vijftig en zestig.