Streekbus

Culturele biografie ► Historische context De BBA, Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten, was streek- en stadsvervoerder in een groot deel van Brabant. In 1966 stelde dit bedrijf een serie van 42 grote streekbussen in dienst. De BBA bezat al bussen met een semi-zelfdragende carrosserie, maar nu werd toch weer gekozen voor bussen met een apart chassis. Dit kwam weer van 'huisleverancier' Volvo terwijl slechts 10 van de carrosserieën van 'huisleverancier' ZABO kwamen. De overigen werden door Verheul van een carrosserie voorzien. ► Type De BBA 432 is van het type grote streekbus met de motor onder de vloer, de instap voor de vooras en de uitstap achter de achteras. De dochterbedrijven van het NS-concern hadden vrijwel altijd bussen met een middenuitstapdeur, maar diverse andere bedrijven dachten daar anders over. Voordeel van de uitstapdeur achterin is de betere vulling en doorstroming in de bus, maar het uitstappen kan langer duren omdat de reizigers niet van twee kanten bij de deur kunnen komen en gemiddeld een grotere afstand moeten afleggen. ► Object Het object zal waarschijnlijk op vele lijnen in Brabant hebben dienstgedaan. In de latere jaren van zijn actieve tijd deed de 432 dienst als lesbus en behield zijn oude kleuren (bruin met blauwe band) terwijl zijn soortgenoten werden 'vergeeld'. Rond 1980 ging de betreffende serie bussen buiten dienst en werd de BBA 432 bestemd tot museumbus (mede?) omdat hij de oorspronkelijke kleuren nog bezat. ► Object als erfgoed Na zijn pensionering onderging de bus een algehele restauratie en is sindsdien inzetbaar als museumbus. Representatiewaarde ► Schakelwaarde De BBA 432 heeft geen bijzondere schakelwaarde. ► IJkwaarde De bus heeft geen bijzondere ijkwaarde, van het betreffende type zijn er niet veel gemaakt. Wel is de carrosserie in grote lijnen gelijk aan de carrosserie van veel bussen die Verheul in die tijd aan diverse vervoerbedrijven leverde. ► Symboolwaarde De BBA 432 heeft geen specifieke symboolwaarde. Zeldzaamheid De BBA 432 is met zijn chassis van Volvo en carrosserie van Verheul een zeldzaamheid in de historische bussen. Bussen met een ander chassis en een carrosserie van Verheul uit de betreffende jaren zijn echter nog in ruime mate aanwezig. Daarmee is de zeldzaamheidswaarde vooral voor de insider van belang, de outsider ziet in de eerste plaats een carrosserie die hem bekend voorkomt. Staat van het object De BBA 432 bevindt zich in een goede en rijvaardige staat. Ensemblewaarde Niet van toepassing. Presentatiepotentieel De BBA 432 is presentabel en rijvaardig, maar wie iets bijzonders wil zal toch niet zo gauw deze bus kiezen, tenzij het specifiek om een grote BBA-bus gaat in de originele (streek-)kleuren. Cultuurhistorische waarde Het object is voor "het Brabantse" zeker beeldbepalend geweest. Het geheel aan criteria op grond waarvan een waardering tot stand komt leidt tot de status C.

Kerninformatie

Sector: wegvoertuigen
Type: Dieselbus Autobussen
Functie of soort gebruik: Personenvervoer (streekvervoer)
Techniek voortbeweging: Motor: 6-cylinder ondervloer dieselmotor (150 pk) Versnellingsbak: half-automatisch (elektro-pneumatisch bediende 4-versnellingsbak met vloeistofkoppeling) Remsysteem: luchtdruk Capaciteit: 43 zitplaatsen
Periode gebruik: 1966 - 1981
Bouwjaar: 1966
Fabrikant/Producent/Werf: Chassis: Volvo (Zweden) Carrosserie: Verheul (Waddinxveen)
Merk & Model: Grote streekbus met horizontale motor in het midden onder de vloer, enkele instap voor de vooras en uitstap achter de achteras. Carrosserie volgens een toenmalig standaardmodel van Verheul, met karakteristieke geknikte voorruit. Zitplaatsen op enkele en dubbele banken, op de wielkuipen in dos-à;-dos opstelling. Kleuren: bruine onderzijde en witte raampartij en dak. Bedrijfsnaam voluit in gouden letters op blauwe baan onder de raampartij. Karakteristieke grote "V" van Verheul op de voorzijde.
Bron: NRME

Aanvullende informatie

In de jaren zestig en zeventig leek het merk Leyland bijna het monopolie te hebben in het streekvervoer. Toch waren er vervoerbedrijven (met name de bedrijven die niet tot het NS-concern behoorden) die een voorkeur voor andere merken hadden en die nooit Leylands in dienst stelden. Eén van die bedrijven was de BBA. Dit Brabantse bedrijf, waarvan de meerderheid van de aandelen niet in handen was van de NS, maar van provincie, gemeenten en particulieren, was jarenlang een trouwe klant van Volvo. Zowel voor het stads- als het streekvervoer nam de BBA in de loop der jaren vele bussen van dit Zweedse merk in dienst. Veelal waren deze voorzien van een carrosserie van ZABO uit Ridderkerk, de toenmalige "hofleverancier" van de BBA. Nadat men begin jaren zestig enkele series semi-zelfdragende bussen van Verheul in dienst gesteld had (van de types VB10 en VB20 en uitgerust met AEC-motoren), keerde de BBA toch weer terug tot het klassieke concept: Volvo-chassis met een aparte carrosserie. Zo kwam medio jaren zestig een serie van 42 grote lijndienstwagens in gebruik. Daarvan hadden de eerste tien stuks een carrosserie van ZABO, terwijl de overige 32 waren opgebouwd door Verheul. Deze carrosserie kwam in grote lijnen overeen met het standaardmodel zoals Verheul dat aan veel bedrijven leverde. Voor die tijd waren het bussen met een uitzonderlijk grote capaciteit. Op zit- en staanplaatsen samen konden zo'n 95 personen worden vervoerd. Kenmerkend voor de BBA was de keuze voor de uitstapdeur achter de achteras. Daarmee onderscheidden de BBA-bussen zich van de bussen van het NS-concern, die de uitstapdeur in het midden hadden. Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig ging deze serie buiten dienst, waarna in 1981 twee exemplaren in het SVA-wagenpark terecht kwamen. De 431, die werd omgebouwd tot promotiebus annex "rijdende SVA-winkel" en de 432, als museumbus. De 431 deed in zijn nieuwe hoedanigheid dienst tot 2002. Daarna werd hij in opslag genomen om t.z.t. als onderdelenleverancier te kunnen dienen voor museumbus 432. Deze 432, die in 1977 nog was ingericht om ook als instructiebus dienst te doen, had als een van de weinige wagens uit zijn serie de oorspronkelijke bruine BBA-kleur met blauwe band behouden. Bij de overdracht aan de SVA had de bus er ruim 955.000 kilometer op zitten. De werkgroep Brabant ontfermde zich over deze Volvo en zorgde er in de loop der tijd voor dat hij piekfijn werd gerestaureerd. Ook hierbij werd weer veel steun ondervonden van de oude eigenaar van de bus, de BBA.