Stadsbus

Culturele biografie ► Historische context De BBA, Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten, is voor de oorlog ontstaan uit een groot aantal Brabantse trambedrijven die vrijwel alle noodlijdend waren. De trams werden in rap tempo opgeheven en bussen namen hun plaats in. Het bedrijf bestreek een groot deel van Brabant. Behalve streekbusdiensten exploiteerde het bedrijf ook stadsdiensten. De gemeentes en de provincie waren eigenaar en dat maakte dat het bedrijf nooit is toegetreden tot de familie van spoorwegdochters. ► Type De BBA 603 is een grote stadsbus met instap voor de vooras, uitstap achter de achteras en motor in het midden onder de vloer. Voor de levering van de serie 583 - 626 (44 stuks) koos de BBA, in afwijking van haar gewoonte om Volvo-chassis aan te schaffen, voor het chassis MB 200 van DAF. De opbouw was wel zoals gebruikelijk van ZABO. De bus is voorzien van een DOL motor, een door DAF onder licentie van Leyland gebouwde motor. Hieruit kwam de DAF 1160 motor voort, die bijna dertig jaar in productie is gebleven. ► Object Het object heeft dienstgedaan in de plaatsen waar de BBA stadsdiensten verzorgde: Breda, Den Bosch en Tilburg. Roosendaal en Bergen op Zoom hoorden daar toen nog niet bij. ► Object als erfgoed In 1984 had de 603 zijn pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Hij werd uitverkoren om behouden te blijven en ging over in eigendom aan de SVA, werkgroep Brabant. In samenwerking met de BBA knapte deze werkgroep de bus keurig op tot een echt museumstuk. Daarmee was de 603 de derde in de opvolgende reeks bewaard gebleven stadsbussen van de BBA: Ford 353, City Coach 549 en nu dus de 603. De BBA 110 zou deze reeks nog vervolmaken. Representatiewaarde ► Schakelwaarde De BBA 603 heeft geen bijzondere schakelwaarde. ► IJkwaarde De bus heeft geen bijzondere ijkwaarde, buiten de betreffende serie van 44 BBA bussen zijn er weinig of geen ZABO stadsbussen met een DAF chassis geweest. ► Symboolwaarde De BBA 603 is niet verbonden met een bepaalde gebeurtenis of persoon, en heeft daarmee geen symboolwaarde. Zeldzaamheid De bus is als ZABO stadsbus met een DAF chassis zeldzaam, ook is hij zeldzaam als schakel in de keten van naoorlogse BBA stadsbussen. Staat van het object Het object verkeert in presentabele en rijdbare staat. Ensemblewaarde De vier vertegenwoordigers van de vier generaties naoorlogse BBA stadsbussen vormen samen een ensemble. Presentatiepotentieel De BBA 603 is een duidelijke vertegenwoordiger van een tijd die al weer 40 jaar achter ons ligt. Dat is te zien en dat geeft, samen met zijn opvallende rode kleur, een sterk presentatiepotentieel. Cultuurhistorische waarde De BBA 603 is een vertegenwoordiger van de stadsbussen waarmee een groot, onafhankelijk streekvervoerbedrijf de stadsdiensten in een aantal steden verzorgde. Bijzonder is dat van alle naoorlogse series een exemplaar bewaard is gebleven.

Kerninformatie

Sector: wegvoertuigen
Type: Dieselbus Autobussen
Functie of soort gebruik: Personenvervoer (stadsvervoer)
Techniek voortbeweging: Motor: 6-cylinder dieselmotor (164 pk) Versnellingsbak: volautomatisch Remsysteem: luchtdruk Capaciteit: 32 zitplaatsen
Periode gebruik: 1969 - 1984
Bouwjaar: 1969
Fabrikant/Producent/Werf: Chassis: DAF (Eindhoven) Carrosserie: ZABO (Ridderkerk)
Merk & Model: DAF - Grote stadsbus met horizontale motor in het midden onder de vloer, instap voor de vooras en uitstap achter de achteras. Carrosserie met enigszins strakke vormen, volgens een toenmalig standaardmodel van ZABO. Zitplaatsen op een rij enkele en een rij dubbele banken. Kleuren: donkerrode onderzijde en crème raampartij en dak. Bedrijfsnaam voluit in zwarte letters op crème baan onder de raampartij
Bron: NRME

Aanvullende informatie

Grote merkentrouw bij sommige busondernemers betekende dat zo'n bedrijf vaak jarenlang een vaste klant was van een bepaald fabrikaat bus of van een bepaalde carrosseriebouwer. Dat gold ook voor de BBA, de Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten. In tegenstelling tot vele andere grote streekvervoerbedrijven (de dochterondernemingen van het NS-concern), heeft de BBA jarenlang een geheel eigen aankoopbeleid gevoerd. Wat het onderstel betrof was het bij de BBA vooral het Zweedse merk Volvo dat de klok sloeg, terwijl de NS-dochters massaal overgegaan waren op het merk Leyland. En ook wat de carrosseriebouwer betrof had de BBA zo z'n eigen voorkeur, want in de jaren zestig en zeventig was vooral het in Ridderkerk gevestigde bedrijf ZABO de favoriet voor het leveren van de opbouwen van BBA-bussen. De BBA was daarmee zonder meer de grootste klant van de ZABO. Andere bedrijven die jarenlang ZABO als hofleverancier hadden waren onder andere De Twee Provinciën (Ridderkerk, Sliedrecht), Tensen (Soest) en de Noord-West-Hoek (Zwartsluis). Vele honderden ZABO's, zowel streek- als stadsbussen, zijn er in de loop der jaren voor de BBA gebouwd. Zo leverde ZABO, uitgesmeerd over de jaren 1967-1971, een serie van 44 bussen, die bestemd waren voor de stadsdiensten in de verschillende Brabantse gemeenten. Deze wagens, genummerd 583-626, vertegenwoordigden de derde generatie BBA-stadsbussen. Na de Fordjes van vlak na de oorlog (zoals SVA-museumbus 353) als eerste en de City Coaches uit begin jaren zestig (zoals de SVA 549) als tweede generatie. Met de komst van deze serie stadsbussen arriveerden ook de eerste DAFs in het wagenpark van de BBA en werd de hegemonie van Volvo enigszins doorbroken. Als basis fungeerde het succesvolle DAF MB200 chassis, dat ook bij veel andere bedrijven in groten getale in bedrijf was. De totale serie bestond in feite uit twee deelseries: de nummers 583-604 waren gebouwd op chassis van het type MB200DO502, terwijl de bussen met de nummers 605-626 als basis het MB200DKDL600-chassis hadden. De DAF's waren in hun tijd zeer zeker moderne bussen. Zo waren ze voorzien van polyester beplating en onder andere uitgerust met een automatische versnellingsbak en stuurbekrachtiging. Toch kwam in de jaren tachtig ook voor hen het einde in zicht. In 1984 kon een vertegenwoordiger van deze serie, namelijk bus nummer 603, worden toegevoegd aan de museumcollectie van de SVA. Uiteraard was het de werkgroep Brabant die het beheer over deze bus kreeg. Geholpen door de oude eigenaar, de BBA, zorgde deze werkgroep er voor dat de wagen weer keurig werd opgeknapt. De rode 603 is daardoor een waardig onderdeel van het rijtje voertuigen dat de ontwikkeling van de BBA-stadsbus laat zien.