Streekbus Merk: DAF Model/uitvoering: DAF SB 1602 DS605 - Jonckheere
Historische context Bij de wederopbouw van Nederland na de Tweede Wereldoorlog werd in het openbaar vervoer zoveel mogelijk naar kostenbesparing gekeken. Landelijk regelden de NS dat voor haar dochterondernemingen in tegenstelling tot het stedelijk vervoer dat in handen was van de desbetreffende gemeenten en de particuliere ondernemingen die gingen hun eigen weg op materieelgebied. In de jaren 1960 kwam een eind aan de bloeiperiode in het autobusverkeer en trad voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog een forse daling van het aantal vervoerde passagiers op. Belangrijkste oorzaak daarvan was de snelle toename van het aantal personenauto's in ons land, terwijl ook de vele tariefsverhogingen in het openbaar vervoer een nadelige invloed hadden. Die waren echter noodzakelijk gezien de sterke stijging van de exploitatiekosten, die voor een belangrijk deel veroorzaakt werd door loonsverhogingen. Ondanks bezuinigingen en verhoging van de tarieven werden de tekorten bij de stads- en streekvervoerbedrijven steeds groter en tenslotte moest de overheid bijspringen. Verzoeken voor subsidie werden nauwkeurig beoordeeld op efficiëntie, aanpassing van de tarieven, lijnennet of dienstregeling. Bovendien werd nagegaan of samenwerking tussen de verschillende bedrijven positieve effecten zouden hebben. In de daaropvolgende jaren vonden een groot aantal fusies plaats; een aantal bekende vervoerders verdween, terwijl nieuwe vervoerders verschenen. Van de sinds 1921 actieve particuliere vervoerder Eerste Noord Hollandse Auto Bus Onderneming (ENHABO) uit Landsmeer (vanaf 1977: Zaandam) werden in 1969 de aandelen voor 80% overgenomen door de Amsterdamse buurman GVB. De samenwerking zou tot eind 1990 duren toen de Amsterdamse gemeenteraad besloot het noodlijdende ENHABO niet met GVB te laten fuseren en de aandelen over te doen aan de Noord Zuid Hollandse Vervoer Maatschappij (NZH). Daarmee kwam net voor het zeventig jarig bestaan een eind aan het in de Zaanstreek zo geliefde bedrijf. Het type Vanaf 1968 leverde de Belgische carrosseriebouwer Jonckheere uit Roeselare aan de ENHABO in Landsmeer veertien bussen op een goedkoper DAF-chassis van het type SB1600. De eerste acht werden gebouwd op een SB1600-chassis, de volgende zes op een SB1602-chassis. Twee bussen werden in lichtgrijs met blauwe accenten geschilderd voor de in 1960 geopende stadsdienst in Zaandam. De andere bussen waren afgeleverd in de mosterdgele huisstijl en kwamen in dienst op de lijnen 1 (Purmerend/Landsmeer-Amsterdam) en 2 (Zaandam-Amsterdam). Deze lijnen vervingen buiten de spits de GVB lijn 34 omdat sinds 1968 stapsgewijs vervoer op de trajecten binnen de stadsgrenzen werd toegestaan. Op alle gecombineerde ENHABO/GVB lijnen waren ook GVB plaatsbewijzen geldig en konden worden gekocht voor reizen binnen Amsterdam maar men ontving wel een kaartje uit het Beckson apparaat. Buiten Amsterdam golden echter alleen de duurdere ENHABO plaatsbewijzen, wat soms tot vreemde oplossingen leidde. Hier besteedde het VARA televisieprogramma 'Hoe bestaat het' aandacht aan. Een getrouwd stel diende aan de gemeentegrens van Amsterdam de bus vanwege een rijksbepaling even te verlaten door de uitstapdeur. Vervolgens moesten ze dan snel weer op dezelfde halte de bus betreden door de instapdeur en dan een streekkaartje kopen omdat het van rijkswege niet was toegestaan om bij een interlokale reis een (goedkoper) stadskaartje te combineren met een (duurder) streekkaartje. Alleen op deze manier was het mogelijk het stads- en streektarief te combineren en dus minder hoeven te betalen dan nodig was. Binnen een paar jaar na aflevering werden de schortplaten van alle bussen donkergrijs geschilderd. In de nadagen reden de bussen voornamelijk op de spitsdiensten. In 1977 werd sneldienst 6 tijdens de spitsuren ingesteld tussen Purmerend en het Surinameplein via de Coentunnel. Deze lijn kende tot de invoering van het zonetarief in Amsterdam, in tegenstelling tot de andere lijnen, geen stadsvervoer. Dat betekende dat passagiers binnen de stadsgrenzen van Amsterdam alleen aan het eindpunt konden instappen. Eind 1977 ging de serie na een betrekkelijk kort arbeidzaam leven in de Zaanstreek buiten dienst en vertrokken bijna alle bussen naar de Vlissingse firma Van Fraassen om passagiers naar de veerboot naar Groot-Brittannië te brengen. Een enkele bus werd geëxporteerd naar Turkijë. Het object De 95 kwam in dienst op 1 oktober 1970 en reed vanuit de garage aan het smalle Zuideinde in Landsmeer op de lijnen 1 en 2. Die lijnen kenden sinds 1969 stadsvervoer waardoor het ook voor passagiers binnen de Amsterdamse gemeentegrens mogelijk was om met ENHABO te reizen. Eind 1970 werd het eindpunt Tolhuis ingeruild voor het Stationsplein. In de jaren 1970 groeide het aantal buslijnen. De 95 kwam ook te rijden op lijn 7 van de Peperstraat in Zaandam naar het Stadionplein. In december 1977 werd de 95 buiten dienst gesteld en te koop gezet met zijn seriegenoten vanwege de op (goedkopere) huurbasis overgekomen standaardbussen van GVB. De 95 kwam terecht bij touringcarbedrijf Van Fraassen dat passagiers van Vlissingen naar de veerboot naar Groot-Brittannië bracht. Vervolgens ging de bus over naar firma Van Kan voor groepsvervoer in Brabant. De bus is uiteindelijk bij de rijopleiding van het Amsterdamse GVB terecht gekomen vanwege de 'dubbele bediening' en de handgeschakelde versnellingsbak. GVB schafte de bus aan om haar chauffeurs weer te leren schakelen vanwege de instroom van gehuurde bussen uit Stockholm en Augsburg. De 95 behoort tot één van de eerste seriebestellingen van ENHABO. Voorheen kocht het bedrijf voornamelijk tweedehands autobussen. Wat betreft het uiterlijk is de 95 wel typerend voor de ENHABO. De kleur en carrosserie houden de herinnering aan het busbedrijf uit de Zaanstreek levend. Het object als erfgoed Het GVB bracht de 95 op 22 september 1988 onder bij stichting Museum Streek- en Stadsautobussen Amsterdam (MUSA) eveneens om chauffeurs op te leiden. Alleen nu voor museumbussen. Die status heeft de 95 tot na de millenniumwisseling gehouden. Daarna braken sombere tijden aan. De busgarage werd in maart 2005 vanwege sanerings- en nieuwbouwplannen ontruimd en diverse bussen werden elders in het land ondergebracht. De 95 kwam uiteindelijk terecht in een oude boerderij in Langedijk bij Alkmaar en verbleef daar als kraakwacht. Vanwege financiële problemen werd de bus verkocht aan een particulier. Sinds februari 2012 is de bus in beheer bij de stichting Beheer en Restauratie van Amsterdamse Museumbussen (BRAM). Bij BRAM is het streven de bus in de laatste uitvoering zoals het bij ENHABO heeft gereden te restaureren.
